انتشار فراخوان یازدهم ثبتنام و اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده، اگرچه میتواند اقدامی در مسیر توسعه نظام مالیاتی کشور تلقی شود، اما بررسی دقیق مفاد آن، پرسشها و ابهاماتی را پیش روی فعالان اقتصادی، حسابداران و مشاوران مالیاتی قرار میدهد.
۱. ابهام در معیار پذیرش درخواست مؤدیان
مطابق این فراخوان، فعالان اقتصادی که در مراحل اول تا دهم مشمول نشدهاند، میتوانند درخواست داوطلبانه ارائه کنند و در صورت موافقت سازمان امور مالیاتی، وارد نظام مالیات بر ارزش افزوده شوند.
اما پرسش اساسی این است: سازمان امور مالیاتی بر اساس چه معیارهایی با درخواست یک مؤدی موافقت یا مخالفت خواهد کرد؟
نبود معیارهای روشن و عمومی برای پذیرش درخواستها میتواند موجب تفاوت در تصمیمگیری، کاهش پیشبینیپذیری و افزایش اختلافات مالیاتی شود.
۲. ضرورت شفافسازی آثار پذیرش درخواست
در متن فراخوان تصریح شده است که مؤدی از تاریخ موافقت سازمان، مکلف به اجرای مقررات و تکالیف قانون مالیات بر ارزش افزوده خواهد بود.
با این حال، درباره نحوه تعیین وضعیت معاملات جاری، قراردادهای منعقدشده پیش از پذیرش درخواست و آثار مالیاتی دوره انتقال، توضیح اجرایی کافی ارائه نشده است.
این موضوع بهویژه برای کسبوکارهایی که قراردادهای بلندمدت دارند، اهمیت فراوانی دارد.
۳. چالش پذیرش ضمنی پس از ده روز
یکی از مهمترین مفاد فراخوان آن است که اگر سازمان امور مالیاتی ظرف ده روز از تاریخ درخواست مؤدی اعلام نظر نکند، درخواست در حکم موافقت سازمان خواهد بود.
اگرچه این حکم در ظاهر به نفع مؤدی است، اما پرسش مهمی مطرح میشود:
در صورت سکوت سازمان، مؤدی چگونه میتواند تاریخ قطعی پذیرش خود را احراز و مستند کند؟
ضروری است سازوکاری الکترونیکی برای ثبت تاریخ درخواست، اعلام وضعیت آن و صدور تأییدیه پذیرش ضمنی پیشبینی شود.
۴. ابهام در آثار انصرافناپذیری
مطابق بند نخست فراخوان، در صورت موافقت سازمان، امکان انصراف توسط مؤدی وجود ندارد.
این موضوع ممکن است برای کسبوکارهای کوچک و فعالان اقتصادی کمتجربه، تعهداتی بلندمدت ایجاد کند؛ در حالی که هنگام ثبت درخواست، از تمام آثار مالی و اجرایی آن آگاه نباشند.
ضروری است پیش از ثبت درخواست، آثار حقوقی، مالی و اجرایی پذیرش برای مؤدیان بهصورت شفاف تشریح شود.
۵. لزوم تبیین نسبت فراخوان با معافیتهای قانونی
فراخوان یازدهم باید بهگونهای اجرا شود که هیچ ابهامی درباره استمرار معافیتهای قانونی کالاها و خدمات ایجاد نکند.
پذیرش درخواست ورود به نظام مالیات بر ارزش افزوده، بهخودیخود نباید به معنای حذف معافیتهایی تلقی شود که قانونگذار برای فعالیتها یا معاملات مشخص پیشبینی کرده است.
جمعبندی
فراخوان یازدهم میتواند فرصتی برای توسعه نظام مالیات بر ارزش افزوده باشد، اما موفقیت آن به شفافیت مقررات اجرایی، تعیین معیارهای پذیرش، پیشبینی سازوکار مستندسازی و آموزش مؤدیان وابسته است.
توسعه نظام مالیاتی زمانی موفق خواهد بود که علاوه بر افزایش دامنه مشارکت، امنیت حقوقی و قابلیت پیشبینی تکالیف مؤدیان نیز تقویت شود.
جواد علایی نسب
بنیانگذار برند آقای حسابدار