یکی از موضوعاتی که در فرآیند رسیدگی مالیاتی و کنترل اطلاعات مالی شرکتها اهمیت زیادی پیدا کرده، تطبیق عدد فروش در حسابداری با اطلاعات ثبتشده در سامانه مؤدیان است. بسیاری از شرکتها تصور میکنند اگر تمام فروشهای خود را در نرمافزار حسابداری ثبت کرده باشند، عدد فروش حسابداری و عدد فروش سامانه مؤدیان باید دقیقاً یکسان باشد؛ اما در عمل همیشه چنین اتفاقی رخ نمیدهد.
گاهی ممکن است در پایان یک دوره مالی، عدد فروش ثبتشده در دفاتر و نرمافزار حسابداری با عددی که از صورتحسابهای الکترونیکی سامانه مؤدیان به دست میآید تفاوت داشته باشد. این اختلاف لزوماً به معنی وجود تخلف یا اشتباه عمدی نیست؛ اما مغایرت عدد فروش باید شناسایی، بررسی و در صورت نیاز اصلاح شود.
دلیل این اختلاف میتواند از تفاوت زمان ثبت معاملات، ثبت اشتباه صورتحساب، صدور صورتحساب اصلاحی یا ابطالی، برگشت از فروش، تخفیفها، نحوه ثبت مالیات بر ارزش افزوده، اشتباه در دوره مالی و حتی عدم ثبت برخی معاملات در یکی از دو سیستم ناشی شود.
در این مقاله بررسی میکنیم که چرا عدد فروش در حسابداری با عدد فروش در سامانه مؤدیان متفاوت میشود، چه عواملی باعث ایجاد این مغایرت میشوند و حسابدار برای پیدا کردن علت اختلاف باید چه مراحلی را طی کند.
عدد فروش در حسابداری و سامانه مؤدیان چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟
برای پیدا کردن علت مغایرت، ابتدا باید بدانیم که این دو عدد الزاماً از یک مسیر به دست نمیآیند.
عدد فروش در حسابداری معمولاً بر اساس اسناد و ثبتهای حسابداری، فاکتورهای فروش، قراردادها، اسناد دریافتنی، برگشت از فروش، تخفیفات و سایر اطلاعات مالی شرکت در نرمافزار حسابداری ثبت میشود.
در مقابل، اطلاعات مربوط به فروش در سامانه مؤدیان بر مبنای صورتحسابهای الکترونیکی ارسالشده و وضعیت آنها در کارپوشه مالیاتی شکل میگیرد. بنابراین ممکن است یک معامله در سیستم حسابداری ثبت شده باشد اما صورتحساب الکترونیکی مربوط به آن هنوز ارسال نشده، اشتباه ارسال شده یا در وضعیت متفاوتی قرار داشته باشد.
از طرف دیگر، ممکن است صورتحسابی در سامانه مؤدیان ثبت شده باشد اما ثبت حسابداری آن در همان دوره انجام نشده باشد.
بنابراین هنگام مقایسه این دو عدد نباید فقط به رقم نهایی نگاه کرد. باید بررسی شود که کدام فاکتورها، در چه تاریخی، با چه مبلغی و با چه وضعیتی در هر دو سیستم ثبت شدهاند.
مهمترین دلایل تفاوت عدد فروش در حسابداری با سامانه مؤدیان
عدد فروش ممکن است به دلایل مختلفی بین نرمافزار حسابداری و سامانه مؤدیان متفاوت باشد. مهمترین موارد عبارتاند از:
- تفاوت تاریخ ثبت فروش
- ثبت نشدن یک صورتحساب در سامانه مؤدیان
- ارسال صورتحساب با مبلغ اشتباه
- صدور صورتحساب اصلاحی
- صدور صورتحساب ابطالی
- برگشت از فروش
- تفاوت در نحوه ثبت تخفیفات
- تفاوت در ثبت مالیات و عوارض ارزش افزوده
- ثبت دوباره یا تکراری یک فروش
- تفاوت در دوره مالی یا دوره مالیاتی
- اشتباه در ثبت نوع معامله
- تفاوت در اطلاعات فاکتورهای نسیه و نقدی
- مغایرت ناشی از ثبتهای دستی حسابداری
- عدم تطبیق فاکتورهای فروش با شماره منحصر به فرد مالیاتی
در ادامه هرکدام را با جزئیات بیشتری بررسی میکنیم.
۱. تفاوت تاریخ ثبت فروش
یکی از رایجترین دلایل اختلاف عدد فروش، تفاوت در تاریخ ثبت معامله است.
فرض کنید یک شرکت در آخرین روز یک ماه کالایی را به مشتری تحویل داده است، اما ثبت حسابداری آن در روز اول ماه بعد انجام شده است. از طرف دیگر، صورتحساب الکترونیکی ممکن است در ارتباط با همان معامله با تاریخ متفاوتی در سامانه مؤدیان ثبت شده باشد.
در چنین شرایطی، اگر حسابدار فروش را بر اساس تاریخ ثبت سند در نرمافزار بررسی کند اما اطلاعات سامانه را بر اساس تاریخ صورتحساب الکترونیکی مقایسه کند، ممکن است تصور شود که مبلغ فروش مغایرت دارد.
در واقع ممکن است فروش وجود داشته باشد، اما در دو سیستم در دورههای زمانی متفاوت قرار گرفته باشد.
به همین دلیل هنگام مغایرتگیری، فقط مبلغ را بررسی نکنید؛ تاریخ معامله، تاریخ صدور صورتحساب و تاریخ ثبت حسابداری نیز باید کنترل شوند.
۲. ثبت فروش در حسابداری اما ارسال نشدن صورتحساب به سامانه مؤدیان
گاهی عدد فروش در حسابداری بیشتر از عدد فروش سامانه مؤدیان است.
یکی از سادهترین دلایل این اتفاق آن است که فروش در نرمافزار حسابداری ثبت شده، اما صورتحساب الکترونیکی آن به سامانه مؤدیان ارسال نشده است.
برای مثال، شرکت در یک دوره مالی ۱۰۰ فقره فاکتور فروش صادر کرده و همه آنها در سیستم حسابداری ثبت شدهاند؛ اما به دلیل خطای نرمافزار واسط، مشکل اتصال، خطای اطلاعاتی یا بیتوجهی، ۵ فاکتور به سامانه ارسال نشدهاند.
در این حالت عدد فروش حسابداری میتواند بیشتر از مبلغ فروش قابل مشاهده در سامانه باشد.
بنابراین اگر با چنین مغایرتی مواجه شدید، یکی از اولین اقدامات باید این باشد که فهرست فاکتورهای ثبتشده در حسابداری را با صورتحسابهای ارسالشده به سامانه تطبیق دهید.
۳. ثبت صورتحساب در سامانه مؤدیان اما ثبت نشدن آن در حسابداری
این حالت دقیقاً برعکس مورد قبلی است.
گاهی صورتحساب الکترونیکی در سامانه مؤدیان ارسال شده، اما ثبت حسابداری آن به هر دلیل انجام نشده است.
این اتفاق ممکن است زمانی رخ دهد که صدور فاکتور از یک نرمافزار یا سیستم فروش انجام شود اما اطلاعات آن بهدرستی به نرمافزار حسابداری منتقل نشود.
در نتیجه سامانه مؤدیان یک فروش را نشان میدهد اما در حسابداری برای همان معامله سندی وجود ندارد.
اگر در زمان تطبیق متوجه شدید که عدد فروش سامانه مؤدیان بیشتر از عدد فروش حسابداری است، این مورد را حتماً بررسی کنید.
۴. صدور صورتحساب اصلاحی و تأثیر آن بر عدد فروش
یکی دیگر از دلایل مهم تفاوت عدد فروش، صدور صورتحساب اصلاحی است.
ممکن است شرکت ابتدا یک صورتحساب را با مبلغ یا اطلاعات خاصی صادر کند و بعد مشخص شود که بخشی از اطلاعات نیاز به اصلاح دارد.
در این شرایط، صورتحساب جدید باید مطابق مقررات مربوط به صورتحسابهای الکترونیکی صادر و به صورتحساب مرجع مرتبط شود.
در نتیجه اگر حسابدار فقط صورتحساب اولیه را در حسابداری در نظر بگیرد اما وضعیت صورتحساب اصلاحی را بررسی نکند، ممکن است رقم فروش در دو سیستم متفاوت به نظر برسد.
برای جلوگیری از این مشکل، حسابدار باید زنجیره صورتحساب اصلی و صورتحسابهای مرتبط با آن را بررسی کند.
۵. ابطال صورتحساب و ایجاد مغایرت در عدد فروش
عدد فروش ممکن است به دلیل ابطال صورتحساب نیز دچار اختلاف شود.
فرض کنید یک شرکت برای معاملهای صورتحساب الکترونیکی صادر کرده اما بعد مشخص شده که معامله انجام نشده یا صورتحساب باید باطل شود.
در این شرایط، صرفاً حذف فاکتور از نرمافزار حسابداری کافی نیست. وضعیت صورتحساب در سامانه مؤدیان نیز باید بررسی شود.
نکته مهم این است که صورتحساب ابطالی با صورتحساب اصلاحی یا برگشت از فروش یکسان نیست. هرکدام کاربرد مشخص خود را دارند.
بنابراین هنگام مغایرتگیری باید بررسی شود که آیا صورتحسابی که در حسابداری حذف یا اصلاح شده، در سامانه نیز وضعیت متناظر خود را دارد یا خیر.
۶. برگشت از فروش؛ یکی از مهمترین دلایل اختلاف
برگشت کالا یا خدمت میتواند تأثیر مستقیمی بر عدد فروش داشته باشد.
فرض کنید یک شرکت در یک دوره مبلغ ۵ میلیارد تومان فروش داشته و در ادامه مشتری بخشی از کالا را برگشت داده است.
اگر برگشت از فروش در حسابداری ثبت شده باشد اما صورتحساب برگشت از فروش در سامانه مؤدیان بهدرستی صادر یا ثبت نشده باشد، عدد نهایی فروش در دو سیستم با یکدیگر تفاوت خواهد داشت.
صورتحساب برگشت از فروش برای کاهش بخشی از کالا یا خدمت فروختهشده کاربرد دارد و باید به صورتحساب مرجع مرتبط باشد. در دستورالعملهای مربوط به صورتحساب الکترونیکی نیز برای این نوع صورتحساب، ارتباط با صورتحساب مرجع و کاهش اقلام معامله در نظر گرفته شده است.
بنابراین هنگام بررسی اختلاف، فقط فاکتورهای فروش را بررسی نکنید؛ اسناد برگشت از فروش را نیز کنار آنها قرار دهید.
۷. تفاوت در نحوه ثبت تخفیفها
تخفیف نیز میتواند باعث اختلاف در عدد فروش شود.
برای مثال، فرض کنید مبلغ اولیه یک فاکتور ۵۰۰ میلیون تومان است اما ۵۰ میلیون تومان تخفیف برای مشتری در نظر گرفته شده است.
اگر تخفیف در نرمافزار حسابداری به شکل متفاوتی ثبت شود اما صورتحساب الکترونیکی با ساختار دیگری ارسال شده باشد، مبلغ نهایی فروش در دو سیستم ممکن است یکسان نباشد.
به همین دلیل باید مشخص شود:
- مبلغ اولیه فروش چقدر بوده است؟
- تخفیف قبل یا بعد از مالیات چگونه ثبت شده است؟
- مبلغ نهایی صورتحساب چقدر است؟
- آیا تخفیف در حسابداری و صورتحساب الکترونیکی یکسان ثبت شده است؟
گاهی اختلاف ظاهری تنها به دلیل مقایسه مبلغ ناخالص فروش با مبلغ خالص صورتحساب ایجاد میشود.
۸. مالیات بر ارزش افزوده و اشتباه در مقایسه ارقام
یکی از اشتباهات رایج هنگام بررسی عدد فروش این است که مبلغ فروش با مبلغ کل صورتحساب مقایسه شود.
مبلغ صورتحساب ممکن است شامل مالیات و عوارض ارزش افزوده باشد، در حالی که حسابدار در گزارش فروش خود فقط مبلغ فروش قبل از مالیات را مشاهده میکند.
برای مثال، اگر مبلغ فروش کالا ۱۰۰ میلیون تومان باشد و مالیات و عوارض نیز به آن اضافه شود، مبلغ نهایی صورتحساب با رقم فروش خالص یکسان نخواهد بود.
بنابراین پیش از نتیجهگیری درباره مغایرت، باید مشخص شود که گزارش حسابداری و گزارش سامانه مؤدیان دقیقاً چه رقمی را نمایش میدهند.
اگر یکی از گزارشها مبلغ فروش بدون مالیات و دیگری مبلغ صورتحساب با مالیات را نشان دهد، اختلاف طبیعی است و به معنی اشتباه حسابداری نیست.
۹. ثبت تکراری یک فاکتور
گاهی یک فروش به صورت تکراری در حسابداری یا سامانه ثبت میشود.
این اتفاق ممکن است به دلیل ورود دستی اطلاعات، انتقال مجدد اطلاعات از نرمافزار فروش، خطای کاربر یا مشکلات انتقال داده رخ دهد.
برای مثال ممکن است یک فاکتور ۲۰۰ میلیون تومانی دوبار در نرمافزار حسابداری ثبت شده باشد. در این حالت گزارش فروش حسابداری ۲۰۰ میلیون تومان بیشتر از رقم واقعی خواهد بود.
برعکس، ممکن است صورتحساب الکترونیکی نیز به اشتباه دوبار ارسال شده باشد و نیاز به بررسی وضعیت آن در سامانه وجود داشته باشد.
به همین دلیل یکی از مراحل ضروری مغایرتگیری، بررسی شماره فاکتور و شماره منحصر به فرد مالیاتی صورتحساب است.
۱۰. تفاوت دوره مالی و دوره مالیاتی
گاهی هیچ فاکتوری اشتباه ثبت نشده است و اختلاف صرفاً از نحوه انتخاب بازه زمانی ناشی میشود.
مثلاً گزارش حسابداری از اول تا پایان ماه تهیه شده، اما گزارش سامانه مؤدیان بر اساس دوره مالیاتی متفاوتی استخراج شده است.
در چنین شرایطی ممکن است یک یا چند فاکتور در یکی از گزارشها قرار گرفته باشند اما در گزارش دیگر خارج از محدوده زمانی باشند.
بنابراین قبل از بررسی جزئیات، حتماً این موارد را یکسان کنید:
- تاریخ شروع گزارش
- تاریخ پایان گزارش
- تاریخ صدور صورتحساب
- تاریخ معامله
- دوره مالیاتی
- دوره ثبت حسابداری
گاهی همین بررسی ساده، علت اختلاف را مشخص میکند.
۱۱. فروش نسیه و تفاوت زمان ثبت اطلاعات
فروش نسیه نیز میتواند یکی از عواملی باشد که در فرآیند تطبیق باعث سردرگمی شود.
در فروش نسیه، زمان فروش با زمان دریافت وجه یکی نیست. بنابراین اگر حسابدار به اشتباه گردش حساب بانکی را معیار فروش قرار دهد، ممکن است عدد فروش با رقم صورتحسابهای سامانه مؤدیان متفاوت شود.
برای نمونه، شرکت ممکن است در یک ماه ۳۰۰ میلیون تومان فروش نسیه داشته باشد اما وجه آن را دو ماه بعد دریافت کند.
در این شرایط، عدم دریافت وجه به معنی عدم تحقق فروش نیست و نباید مبلغ فروش صرفاً بر اساس دریافتیهای بانکی تعیین شود.
بنابراین هنگام مغایرتگیری، فروش نسیه، حسابهای دریافتنی و صورتحسابهای الکترونیکی باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
۱۲. اشتباه در نوع یا الگوی صورتحساب
گاهی اطلاعات صورتحساب به شکل نادرست ثبت میشود و همین موضوع باعث اختلاف در گزارشها میشود.
اگر نوع صورتحساب، الگوی صورتحساب یا اطلاعات مربوط به معامله به اشتباه انتخاب شده باشد، ممکن است اطلاعات نهایی سامانه با ثبتهای داخلی شرکت هماهنگ نباشد.
در چنین شرایطی باید مشخص شود که آیا لازم است صورتحساب اصلاحی صادر شود یا با توجه به شرایط، ابطال و صدور صورتحساب جدید انجام شود.
در واقع نباید برای تمام اشتباهات یک راهکار ثابت در نظر گرفت.
چگونه مغایرت عدد فروش را پیدا کنیم؟
اگر عدد فروش در حسابداری با عدد فروش سامانه مؤدیان متفاوت شده است، بهتر است به جای بررسی تصادفی فاکتورها، یک فرآیند منظم برای مغایرتگیری داشته باشید.
مرحله اول: گزارش فروش حسابداری را استخراج کنید
ابتدا گزارش کامل فروش دوره موردنظر را از نرمافزار حسابداری بگیرید.
گزارش باید حداقل شامل مواردی مانند:
- شماره فاکتور
- تاریخ فاکتور
- نام مشتری
- مبلغ فروش
- تخفیف
- مالیات و عوارض
- مبلغ نهایی
- وضعیت برگشت از فروش
باشد.
مرحله دوم: گزارش صورتحسابهای سامانه را تهیه کنید
در مرحله بعد اطلاعات صورتحسابهای الکترونیکی همان دوره را بررسی کنید.
در این مرحله بهتر است اطلاعات مربوط به صورتحسابهای اصلی، اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش نیز بررسی شود.
مرحله سوم: فاکتورها را با یکدیگر تطبیق دهید
فاکتورهای حسابداری را یکییکی با اطلاعات صورتحسابهای سامانه تطبیق دهید.
بهترین معیارها برای تطبیق عبارتاند از:
شماره فاکتور، تاریخ، مبلغ، اطلاعات خریدار و شماره منحصر به فرد مالیاتی.
مرحله چهارم: فاکتورهای بدون تطبیق را جدا کنید
اگر فاکتوری در حسابداری وجود دارد اما در سامانه پیدا نمیشود، آن را در یک فهرست جدا قرار دهید.
همین کار را برای فاکتورهایی که در سامانه وجود دارند اما در حسابداری پیدا نمیشوند انجام دهید.
این دو فهرست معمولاً سرنخ اصلی پیدا کردن مغایرت هستند.
مرحله پنجم: اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش را بررسی کنید
بعد از تطبیق فاکتورهای اصلی، وضعیت صورتحسابهای ارجاعی را بررسی کنید.
ممکن است یک فاکتور در حسابداری برگشت خورده باشد اما صورتحساب برگشت از فروش آن در سامانه ثبت نشده باشد.
یا یک صورتحساب در سامانه ابطال شده باشد اما اثر آن در حسابداری همچنان باقی مانده باشد.
آیا اختلاف عدد فروش همیشه به معنی تخلف مالیاتی است؟
خیر.
وجود اختلاف بین عدد فروش در حسابداری و سامانه مؤدیان بهتنهایی به این معنی نیست که حتماً تخلف مالیاتی اتفاق افتاده است.
مغایرت میتواند نتیجه یک اشتباه ثبت، اختلاف زمانی، ثبت برگشت از فروش، تخفیف، اصلاح صورتحساب یا حتی تفاوت در مبنای گزارشگیری باشد.
اما نکته مهم این است که مغایرت نباید بدون بررسی باقی بماند.
اگر اختلاف واقعی باشد و دلیل آن مشخص نشود، ممکن است در زمان رسیدگی مالیاتی برای شرکت مشکل ایجاد کند. بنابراین بهتر است شرکتها به جای اینکه در پایان سال و هنگام رسیدگی مالیاتی به دنبال علت اختلاف باشند، مغایرتگیری فروش را به صورت دورهای انجام دهند.
این کار باعث میشود خطاها در همان زمان وقوع شناسایی شوند و اصلاح آنها نیز سادهتر باشد.
برای جلوگیری از مغایرت عدد فروش چه کارهایی انجام دهیم؟
برای کاهش اختلاف میان سیستم حسابداری و سامانه مؤدیان، چند اقدام ساده اما بسیار مهم وجود دارد.
۱. ثبت فروش را به تأخیر نیندازید
هرچه فاصله زمانی بین وقوع معامله، ثبت حسابداری و ارسال صورتحساب بیشتر شود، احتمال خطا افزایش پیدا میکند.
۲. وضعیت صورتحسابها را کنترل کنید
صرف ارسال فاکتور کافی نیست. وضعیت صورتحساب در کارپوشه نیز باید بررسی شود.
۳. صورتحسابهای اصلاحی و ابطالی را رصد کنید
هرگونه اصلاح یا ابطال باید در حسابداری نیز منعکس شود.
۴. برگشت از فروش را با دقت ثبت کنید
برگشت کالا باید هم در حسابداری و هم در فرآیند صورتحساب الکترونیکی به شکل صحیح منعکس شود.
۵. گزارشهای دورهای تهیه کنید
بهتر است شرکتها حداقل در پایان هر دوره مالیاتی، گزارش فروش حسابداری را با اطلاعات سامانه مؤدیان تطبیق دهند.
۶. شماره منحصر به فرد مالیاتی را در سوابق نگهداری کنید
این شماره میتواند به حسابدار کمک کند که هر صورتحساب را بهدرستی در دو سیستم ردیابی کند.
نقش حسابدار در تطبیق عدد فروش با سامانه مؤدیان
فرآیند تطبیق عدد فروش فقط یک کار ساده برای پیدا کردن دو رقم متفاوت نیست.
حسابدار باید بتواند مسیر هر معامله را از زمان صدور فاکتور تا ثبت حسابداری و ارسال صورتحساب الکترونیکی دنبال کند.
در یک سیستم منظم، حسابدار باید بتواند برای هر فروش پاسخ این سؤالها را پیدا کند:
- فروش چه زمانی اتفاق افتاده است؟
- فاکتور چه زمانی صادر شده است؟
- سند حسابداری چه زمانی ثبت شده است؟
- صورتحساب چه زمانی به سامانه ارسال شده است؟
- وضعیت صورتحساب در سامانه چیست؟
- آیا صورتحساب اصلاحی صادر شده است؟
- آیا کالا یا خدمت برگشت خورده است؟
- آیا صورتحساب ابطال شده است؟
- مبلغ نهایی فروش چقدر است؟
اگر پاسخ این سؤالها مشخص باشد، پیدا کردن علت اختلاف بسیار سادهتر خواهد شد.
به همین دلیل، استفاده از خدمات حسابداری حرفهای میتواند به شرکتها کمک کند تا ثبتهای حسابداری، گزارش فروش و فرآیندهای مرتبط با صورتحسابهای الکترونیکی را منظمتر و قابل کنترلتر انجام دهند.
یک مثال ساده از مغایرت عدد فروش
فرض کنید یک شرکت در خردادماه ۱۰ فاکتور فروش به ارزش مجموع یک میلیارد تومان صادر کرده است.
در نرمافزار حسابداری، هر ۱۰ فاکتور ثبت شدهاند و گزارش فروش عدد یک میلیارد تومان را نشان میدهد.
اما هنگام بررسی سامانه مؤدیان مشخص میشود که:
- ۸ فاکتور به ارزش ۸۰۰ میلیون تومان به سامانه ارسال شدهاند.
- یک فاکتور ۱۰۰ میلیون تومانی باطل شده است.
- یک فاکتور ۱۰۰ میلیون تومانی هنوز در فرآیند ارسال قرار دارد.
در نگاه اول ممکن است حسابدار تصور کند که عدد فروش دو سیستم با هم مغایرت دارد.
اما با بررسی دقیقتر مشخص میشود که اختلاف از وضعیت صورتحسابها ناشی شده است.
این مثال نشان میدهد که صرف مقایسه عدد نهایی فروش کافی نیست و باید تکتک اجزای تشکیلدهنده عدد بررسی شوند.
اگر عدد فروش حسابداری بیشتر از سامانه مؤدیان باشد چه کنیم؟
وقتی عدد حسابداری بیشتر است، ابتدا باید بررسی کنید که آیا تمام فاکتورهای فروش به سامانه ارسال شدهاند یا خیر.
سپس موارد زیر را کنترل کنید:
- فاکتورهای ثبتشده در حسابداری که در سامانه وجود ندارند
- فاکتورهای دارای خطای ارسال
- صورتحسابهای اصلاحی
- صورتحسابهای ابطالی
- برگشت از فروش
- تفاوت تاریخها
- ثبتهای تکراری
- تفاوت مبلغ ناخالص و خالص فروش
در صورتی که مشخص شود صورتحسابی باید ارسال یا اصلاح شود، بهتر است فرآیند مربوط به آن مطابق مقررات و وضعیت واقعی معامله انجام شود.
اگر عدد فروش سامانه مؤدیان بیشتر از حسابداری باشد چه کنیم؟
در این حالت نیز ابتدا باید صورتحسابهای سامانه را با دفاتر و نرمافزار حسابداری تطبیق دهید.
ممکن است فاکتوری در سامانه وجود داشته باشد که هنوز در حسابداری ثبت نشده است.
همچنین احتمال دارد ثبت حسابداری با مبلغ دیگری انجام شده باشد یا فاکتور در حسابداری به عنوان برگشت، ابطال یا اصلاح ثبت شده باشد اما وضعیت متناظر آن در سامانه بررسی نشده باشد.
بهتر است هیچگاه صرفاً برای یکسان کردن دو عدد، یک ثبت حسابداری صوری انجام نشود. ابتدا باید علت واقعی مغایرت مشخص شود و سپس اصلاح لازم انجام گیرد.
آیا میتوان فقط با اصلاح عدد فروش مغایرت را برطرف کرد؟
خیر.
هدف از مغایرتگیری این نیست که دو عدد را به زور برابر کنیم؛ هدف این است که مشخص شود چرا این دو عدد متفاوت شدهاند.
اگر حسابدار بدون بررسی علت، عدد فروش را در یکی از سیستمها تغییر دهد، ممکن است یک مشکل جدید ایجاد شود.
برای مثال ممکن است اختلاف ناشی از برگشت از فروش باشد، اما حسابدار آن را به عنوان کاهش فروش ثبت کند بدون اینکه اسناد مربوط به برگشت کالا را بررسی کند.
در این شرایط ممکن است عدد نهایی ظاهراً درست شود اما مستندات معامله با ثبتها هماهنگ نباشد.
بنابراین اصل مهم این است:
اول علت مغایرت را پیدا کنید، سپس اصلاح انجام دهید.
چرا مغایرتگیری فروش باید به صورت دورهای انجام شود؟
بعضی شرکتها مغایرت حسابداری و سامانه مؤدیان را فقط در زمان تهیه اظهارنامه یا هنگام رسیدگی مالیاتی بررسی میکنند.
این روش ریسک خطا را افزایش میدهد.
اگر یک اشتباه کوچک در یک ماه شناسایی نشود، ممکن است همان اشتباه در ماههای بعد تکرار شود و در نهایت تعداد زیادی فاکتور نیاز به بررسی داشته باشند.
اما اگر شرکت به صورت ماهانه یا حتی هفتگی گزارش فروش را تطبیق دهد، خطاها سریعتر شناسایی میشوند.
به همین دلیل بهتر است یک روال مشخص برای کنترل فروش ایجاد شود.
مثلاً:
ثبت فروش → ارسال صورتحساب → کنترل وضعیت سامانه → ثبت حسابداری → تطبیق دورهای → اصلاح مغایرت
این فرآیند میتواند بخش مهمی از کنترلهای داخلی واحد مالی شرکت باشد.
جمعبندی؛ چرا عدد فروش در حسابداری با سامانه مؤدیان متفاوت میشود؟
تفاوت عدد فروش در حسابداری با عدد فروش در سامانه مؤدیان موضوعی است که میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه به معنی وجود تخلف نیست.
تفاوت تاریخ ثبت، ارسال نشدن صورتحساب، ثبت نشدن فاکتور در حسابداری، صدور صورتحساب اصلاحی، ابطال فاکتور، برگشت از فروش، تخفیفات، مالیات بر ارزش افزوده، فروشهای نسیه، ثبتهای تکراری و تفاوت دورههای گزارشگیری از مهمترین عوامل ایجاد این مغایرت هستند.
برای حل این مشکل، نباید فقط دو عدد نهایی را با یکدیگر مقایسه کرد. بهترین روش این است که فاکتورهای فروش به صورت جزئی و با استفاده از شماره فاکتور، تاریخ، مبلغ و شماره منحصر به فرد مالیاتی بررسی شوند.
در نهایت، یک سیستم حسابداری منظم و فرآیند دقیق برای کنترل صورتحسابهای الکترونیکی میتواند احتمال ایجاد مغایرت را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. اگر حجم معاملات شرکت زیاد است یا مغایرتهای فروش به صورت مداوم تکرار میشوند، استفاده از خدمات حسابداری تخصصی میتواند به شناسایی سریعتر خطاها و منظم شدن فرآیندهای مالی و مالیاتی کمک کند.
سوالات متداول
۱. چرا عدد فروش در حسابداری با عدد فروش سامانه مؤدیان متفاوت است؟
تفاوت عدد فروش معمولاً به دلیل اختلاف تاریخ ثبت، ارسال نشدن برخی صورتحسابها، ثبت فاکتور در یکی از سیستمها، صورتحساب اصلاحی یا ابطالی، برگشت از فروش، تخفیفات و تفاوت در نحوه محاسبه مبلغ فروش ایجاد میشود.
۲. اگر عدد فروش حسابداری بیشتر از سامانه مؤدیان باشد چه کنیم؟
ابتدا باید فاکتورهای ثبتشده در حسابداری که در سامانه مؤدیان وجود ندارند شناسایی شوند. سپس وضعیت ارسال صورتحساب، خطاهای ارسال، صورتحسابهای اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش بررسی شود.
۳. آیا تفاوت عدد فروش به معنی تخلف مالیاتی است؟
خیر. وجود مغایرت به تنهایی به معنی تخلف نیست و ممکن است ناشی از اختلاف زمانی، اشتباه ثبت، اصلاح فاکتور یا برگشت از فروش باشد. با این حال، مغایرت باید بررسی و علت آن مستند شود.
۴. آیا صورتحساب ابطالی و برگشت از فروش یکسان هستند؟
خیر. صورتحساب ابطالی و برگشت از فروش کاربرد یکسانی ندارند. برگشت از فروش زمانی مطرح میشود که بخشی از کالا یا خدمت فروختهشده برگشت داده شود، در حالی که ابطال صورتحساب شرایط و کاربرد متفاوتی دارد.
۵. بهترین روش برای جلوگیری از مغایرت عدد فروش چیست؟
بهترین روش، تطبیق دورهای گزارش فروش حسابداری با صورتحسابهای الکترونیکی سامانه مؤدیان و کنترل منظم فاکتورهای اصلی، اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش است. همچنین ثبت شماره منحصر به فرد مالیاتی هر صورتحساب در سوابق شرکت میتواند فرآیند تطبیق را سادهتر کند.